Rzemiosło i sztuka ludowa powiatu lubartowskiego

Posted on 4 lipca 2017 by in wystawy

W latach 70. I 80 XX w. nastąpił bujny rozwój sztuki ludowej w regionie lubartowskim. W okolicach Lubartowa pracowało wówczas ponad utalentowanych 20 twórców, wielu z nich pozostawiło swoje prace w zbiorach naszego muzeum.

Na wystawie prezentujemy prace ze zbiorów własnych naszego muzeum. W zbiorach muzeum znajdują się eksponaty dotyczące najstarszych dziedzin sztuki ludowej jak: plecionki, garncarstwo, tkactwo, zdobnictwo wnętrz, a także z młodszych dziedzin jak: haft, rzeźba czy plastyka zdobnicza. Plecionkarstwo rozwinęło się we wsiach położonych głównie w pobliżu Wieprza: Wólka Rokicka, Szczekarków, Chlewiska. Do podstawowych surowców plecenia należała wiklina i z niej wykonywano różnego rodzaju i kształtu koszyki, stosując przy tym technikę żeberkowo-krzyżową. Do grona twórców, którzy wykonywali swoje wyroby na wysokim poziomie należeli Stanisław Niewczas z Chlewisk i Marian Kobyłka ze Szczekarkowa.

Innym surowcem do plecenia była słoma, z której wykonywano m.in. naczynia zasobowe w postaci beczek, stosując technikę spiralną. Tą techniką misterne przedmioty wykonywał plecionkarz z Jam, Ignacy Abramik.

Wśród tkanin wielobarwnych najliczniejszą grupę stanowiły u nas pasiaki i kraciaki tkane splotem prostym. Kilimy z początku XX wieku posiadały pasy o ciemnych spokojnych kolorach, przetykane wąskimi jaskrawymi prążkami. Tkactwo rozwinęło się we wsiach na północy powiatu: Sułoszyn, Pałecznica, Leszkowice.

Na początku XX wieku w powiecie lubartowskim czynnych było 10 ośrodków garncarskich – obecnie nie ma żadnego. Na wystawie możemy zobaczyć niektóre naczynia gliniane wykonane w ośrodkach w Firleju i Michowie. Są to różne naczynia z gliny wypalanej na kolor ceglasty.

W latach 1928-56 mieszkał i tworzył w Stanisławowie Dużym Ignacy Dobrzyński – jeden z najsłynniejszych wycinankarzy polskich. Zaś twórczością w zakresie haftu wyróżniała się Izabela Prażmo z Siedlisk, która haftowała m.in. sztandary, serwety, bieżniki.

Prezentujemy rzeźby Józefa Kuli i jego matki Eleonory. Są to rzeźby dokumentujące sceny z życia dawnej wsi i rzeźby religijne. Eksponujemy również prace Franciszka Szczygła z Bratnika.

Franciszek Szczygieł z Bratnika, Orka wołami, 1977

Franciszek Szczygieł z Bratnika, Orka wołami, 1977

W latach 70. ubiegłego stulecia jedynym malarzem ludowym był Józef Karwat z Baranówki. Malował głównie krajobrazy i sceny wiejskie.

Żywotną do dziś dziedziną twórczości ludowej w naszym powiecie była i jest plastyka zdobnicza. Wykonują ją m.in.: Helena Kołodziej z Wielkolasu, jej syn Stanisław Kołodziej z Wolicy, Stanisława Baran z Majdanu Kozłowieckiego i jej córka Janina Wadowska z Annoboru. Wykonują oni wyroby ze słomy, suchych kwiatów i traw tzw. galanterię plecionkarską jak: ozdoby choinkowe, szopki, palmy, baranki, lalki, stroiki itp.

Prezentujemy także makietę podlubartowskiej wsi z I poł. XX w., wykonaną przez niedowidzącego pod koniec życia Jerzego Jeziora.